Milnetvekilleri 

Genellikle seçim meydanlarında, radyo ve televizyonlarda, gazete ve dergilerde kendilerini ve calışmalarını halka tanıtan siyasetçilerin secmenleriyle iletişim kurmak icin kullandığı araçlara bir yenisi daha eklendi: Internet. Vatandaşlar da bu yeni iletişim aracının siyaset alanında kullanımına oldukca sıcak bakıyorlar. Cumhurbaşkanı Sezer icin “www.nethaber.com” adresindeki "VIP" başlıklı bölümde açılan e-posta kutusuna dört günde ikibinden fazla ileti gelmesi (Sezer’e E-mail Övgüler, Milliyet, 3 Eylül, 2000, http://www.milliyet.com.tr/2000/09/03/siyaset/siy02.html) vatandaşların fırsat yaratıldığında siyasilere ve karar vericilere ulaşmak için e-posta haberleşmesini kullanmaya istekli olduğunu gösteren iyi bir örnek.  

Ne var ki e-posta haberleşmesi her zaman verimli ve hizmete yönelik olmayabiliyor. Örneğin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ali Müfit Gürtuna, günde yaklaşık 30 e-posta iletisi aldığını, bu iletilerin büyük bölümünü ‘para ve iş’ gibi kişisel talepler; yol, otobüs, doğalgaz gibi belediye ile hizmet istekleri ve şikayetlerinin oluşturduğunu; bunun yanı sıra ‘beni televizyona çıkarın’ gibi ilginç istekler de geldiğini belirtiyor.  Ancak, sadece ‘evlendim’ veya ‘sınıfımı geçtim’ gibi mutluluğunu paylaşmak isteyenler de belediye başkanına iletiler gönderiyor (Beni Televizyona Çıkar, Milliyet, 25 Aralik, 2000, http://www.milliyet.com.tr/2000/12/25/yasam/yas10.html).

Vatandaşların görüşüp derdini anlatabilmek için memleketinden Ankara’ya gelip yerine göre günlerce sıra beklediği milletvekilleri ise bu olanaktan henüz yeni yeni yararlanmaya başlıyorlar. Örneğin yakın geçmişte yapılan bir araştırmaya göre TBMM’deki 544 milletvekilinden sadece 130’u (%24) bilgisayar kullanıyor, ve bu 130 milletvekili arasından da sadece 98’inin (%18) e-posta adresi var (Vekil “Tık”lamıyor, Milliyet, 2 Eylül 2000, http://www.milliyet.com.tr/2000/09/02/haber/hab02.html). Seçmenlerine ulaşmak için web sayfaları oluşturan milletvekillerinin sayısı ise sadece 13 (%2) (Bakınız, Tablo 1).  

Tablo 1. Milletvekili web sayfaları. Kaynak: “http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekili.liste”, 7 Haziran 2001.

Milletvekili web sitelerini kabaca iki gruba ayırırsak, ilk grupta hem kendini hem de çalışmalarını halka tanıtan ve karşılıklı iletişimi teşvik eden web sayfaları bulunuyorken; ikinci grupta ise iletişimden cok tanıtıma ağırlık verenler yer alıyor. İlk gruba iyi bir örnek “http://www.gonulsaray.com/” adresinde bulunan milletvekili Gönül Saray’ın (DSP, Amasya) web sayfaları. Sayfaların bir kısmı Saray’ı seçmenlerine tanıtıyor, onun konuşmalarını ve demeçlerini yansıtıyor. Bunlara ek olarak Saray, web sitesine altında imzası bulunan kanun tekliflerinin bir listesini ve görev aldığı komisyonlardaki çalışmalarını koyarak hesap verme ve şeffaflık yönünde önemli bir adım atmış. Ayrıca bu sayfalarda vatandaşların görüşlerini iletebilecekleri geri bildirim formları ve sanal bir meclis de var. Bu açıdan milletvekilinden seçmene olduğu gibi, secmenlerden milletvekiline doğru da iletişim sağlanmış. İkinci gruba örnek olarak da bir diğer milletvekili Mail Büyükerman’ın (Bağımsız, Eskişehir) “http://www.mmailbuyukerman.netteyim.net/index_ie.html”  adresindeki web sayfaları gösterilebilir.

Karşılıklı iletişim konusundaki en önemli sorun, Türkiye’deki Internet kullanımının henüz çok yaygınlık kazanmamış oluşu . Kullanıcı sayısının azlığı Internet’in diğer işlevlerine olduğu gibi, siyasi iletişime duyulan talebi de azaltıyor. Kürşat Çağıltay’a göre 2000 yılı itibarıyla Türkiye’de Internet kullanıcı sayısı iki milyon civarında (Türkiye Internet’i Büyüme Eğilimleri, http://php.indiana.edu/~kursat/hosts, 10 Haziran 2001). Çağıltay 2001 yılında iyimser bir tahminle dört milyon kullanıcı olduğunu belirtiyor. Bu da 66 milyonluk Türkiye nüfusunun ancak yüzde altısına denk düşüyor. Tablo böyle olunca ve seçmenlerden Internet’te faaliyet gösterme yönünde bir talep de gelmeyince siyasetçiler de Internet’i fazla kullanma gereğini duymuyor.

Bir diğer sorun ise milletvekillerinin kendilerine gelen e-posta iletilerine cevap verememe ihtimali.  Örneğin bir milletvekilinin web üzerindeki faaliyetleriyle ilgilenen profesyonel bir yardımcısı yoksa ve tüm iletileri doğrudan kendisi okuyor ve yanıtlıyorsa zaman darlığından hepsini cevaplayamaması gayet doğal.

Diğer bir sorun öfkeli vatandaşlar tarafindan milletvekillerine yollanan ve bazen hakarete varan e-posta iletileri. Örneğin milletvekili Ramazan Toprak (FP, Aksaray) bir haftada gelen 700 dolayında iletinin yüzde 80’inin olumsuz oldugunu, 10-15 kişinin ölçüyü iyice kaçırdığını, hatta bunlardan 3-5’inin ağza alınmayacak küfürler ettiğini anlatıyor (Vekillere E-h@k@ret, Milliyet, 12 Şubat 2001, http://www.milliyet.com.tr/2001/02/12/siyaset/siy01.html).

Web sayfalarının çökertilmesine kadar varan bu öfke ve tepki, milletvekillerini e-posta haberleşmesinden soğutma tehlikesi içeriyor. Buna karşın milletvekili-seçmen iletişiminde Internet’ten daha fazla yararlanılmasını savunanlar da yok değil. Örneğin DSP’li Akif Serin, Meclis’in değişik bölümlerine yerleştirilecek web kameralarıyla sanal ortamda 24 saat Meclis’ten görüntü yansıtılmasıni öneriyor (Vekillere E-h@k@ret, http://www.milliyet.com.tr/2001/02/12/siyaset/siy01.html).

Siyasetçilerin Internet’teki faaliyetlerinin boyutu ve seçmenlerle girdikleri iletişimin derinliği ne olursa olsun, bu yeni iletişim ortamının Türkiye’de siyasetin yapılış tarzını değiştirme, iletişim kanalları açma ve genişletme potansiyeli olduğu görülüyor.

Mete Yıldız

Yazıyla ilgili görüş ve yorumlarınızı myildiz@indiana.edu ve yorum@teknoTurk.org adreslerine yollayabilirsiniz.