Dijital İmza Yasası S.761 - II

 

Bu yazının birinci bölümüne ulaşmak için tıklayınız.

"S.761"in İçeriği

"S.761"in dört bölüm ve 12 maddelik içeriği [16] özetle şöyle:

Giriş – Amaç – : Eyaletler içinde veya dış ticarette elektronik kayıt ve imzaların kullanımını kolaylaştırmak.

Madde 1- Yasanın adı (ESGNCA)

Bölüm I- Ticari Elektronik Kayıtlar ve İmzalar

1. Geçerlilik Genel Kuralı (Özetle)

"S.761"in koyduğu genel kurala göre:

  • Bir imza, bir sözleşme veya herhangi bir işleme ait bir kayıt, elektronik formda ise,
  • Bir sözleşme yapılırken, bir elektronik imza veya elektronik kayıt kullanılmış ise, sadece "elektronik"tir diye, bunların hukuken hüküm taşımadığı, yürürlüğü olmayacağı veya uygulanma kabiliyeti bulunmadığı hiçbir biçimde ileri sürülemiyor.

Bağışıklık
[17] Orijinal metinde "Section 102". UETA'nın (Uniform Electronic Transactions Act) bir devamı veya uyarlaması olup, elektronik kayıtların veya imzaların yasal etkisi olabilmesi için, alternatif prosedürler veya gerekler belirliyorsa, bu yasanın  maddeleri ile ters düşmemesi koşuluyla, herhangi bir eyalet yasasının o eyalette, bu federal yasanın yerine geçeceği anlatılıyor. Bunun için eyalet yasalarının öngördüğü alternatif prosedürlerin, elektronik kayıt veya imzaların kontrolü için daha yüksek yasal statü veya bunların yaratılması, depolanması, üretilmesi, alınması, iletilmesi veya kontrolü için özel teknoloji veya teknik şartnameler şart koşmaması gerekiyor.

(ABD hukuk düzeninde, bir federal yasa ile bir eyalet yasası aynı konuyu düzenlemişse, uygulanma önceliği federal yasanın. "Section 102", bu kuralın dışına çıkılabilecek halleri  anlatıyor ve bunu yaparken eyalet yönetimlerine teknoloji tercihi yapmamaları yönünde sınırlama getiriyor. Aslında bu maddenin dili çok çetrefil. Bu açıdan bu maddenin HR. 1714 ile aynı zayıflığı taşıdığı ileri sürülüyor [18]. Bilgisine başvurulan bir uzman da, bu gibi durumlarda, aslında uygulamada federal yasanın öne geçtiğini belirtti.)  

2. Özel İstisnalar
Özel istisnalar arasında vasiyetname, onu değiştiren ek vasiyetname/ler, evlat edinme, boşanma veya diğer aile hukuku konuları, Federal Ticaret Yasasının bazı maddeleri, bazı mahkeme ihbar ve emirleri ve bunlarla ilgili resmi belgeler,

Su, elektrik, gaz aboneliklerinin, sağlık ve yaşam sigortalarının, kişisel ikametgahın kira sözleşmesinin… sona erdirilmesine ilişkin ihbarlar, toksik maddelerin nakil ve taşınması sırasında düzenlenmesi gerekli olan belgeler, sözlü iletişim veya buna dair ses kayıtları... bulunuyor.

3. Uygulanabilirlik
Federal devlet ve eyalet kanunları arasındaki ilişkilerin bu yasa bağlamında belirlendiği bölüm.

4. Ek Çalışmalar
Yasa yürürlüğe girdikten sonra Ticaret Bakanlığı 12 ay içinde soruşturma yaparak, elektronik ticaret için tüketicilerin verdiği rızanın, bu yolla verilmesinden doğan külfetler ve yararlar ile elektronik posta ile gönderilen kayıtların, özel ya da resmi posta servisi eliyle gönderilen yazılı kayıtlara göre ne derece etkin teslim alındığını kontrol edecek ve sonucu Kongre'ye rapor edecek.

5. Tanımlar
Tüketici / Alıcı: Öncelikle kişisel, ailevi, ya da evinde kullanmak amacıyla, bir ticari işlem yaparak ürün ve hizmetler alan birey (consumer) veya onun yasal temsilcisi.
Elektronik: Elektrikle ilgili, dijital, manyetik, telsiz, optik, elektromanyetik veya benzer imkanlara sahip teknolojiyle ilintili olan.
Elektronik aracı: Elektronik kayıtlara karşılık veren veya bir hareketi başlatan, bağımsız olarak kullanılan, kullanıcının yapılacak işlem sırasında mevcut olmasını gerektirmeden kendi kendine çalışabilen araç ya da bilgisayar programı (Electronic agent).
Elektronik kayıt: Elektronik  yöntemler aracılığıyla yaratılan, çoğaltılan, gönderilen, iletişimi yapılan, alınan ya da saklanan bir sözleşme veya diğer kayıtlar.
Elektronik İmza: Bir kaydın (belgenin) imzalanması niyetiyle bir kişi tarafından, bir sözleşmeye ya da diğer kayıtlara iliştirilmiş ya da  onlara eşlik etmesi mantık kuralarına uyan, uyarlanmış veya uygulanmış bir elektronik ses, sembol veya süreç.
Enformasyon: Veriler, yazılar, görüntüler, sesler, şifreler, bilgisayar programları, yazılımlar, veri-tabanları veya benzerleri.
Kayıt: Gözle görülür bir iletişim aracına yazılmış ya da elektronik veya bir başka araca depolanmış, tekrar gözle görülebilmesi veya düzeltilmesi mümkün enformasyon.
İşlem: İki veya daha fazla kişi (gerçek veya tüzel) arasında  bir işin, ya da ticari ilişkilerin yönetilmesiyle ilintili bir eylem veya eylemler dizisi.

6. Yürürlük Tarihi:  1 Ekim 2000

Bölüm II- Transfer Edilebilir Kayıtlar

1. Transfer edilebilir kayıt tanımı (Bu maddelerde bu yasadaki tanımların aynı alandaki diğerleriyle uyumunu sağlayacak açıklamalar getiriliyor)

2. Bu bölümün yürürlük tarihi: Bu yasanın yürürlüğe girmesinden 90 gün sonra.

Bölüm III- Uluslararası Elektronik Ticaretin Teşviki

1. Elektronik İmzaların Uluslararası İşlemlerde Kullanım İlkeleri

Bölüm IV- "On-line" Çocukların Korunması Komisyonu

1. Armağan Kabul Etme Yetkisi

Bu madde ile çocukları Internet'in olası zarar/lı/larından korumak için 1998'de çıkartılan yasanın (Child Online Protection Act -C.O.P.A HR-3783-) [19] 1045. maddesine bir ek yapılıyor. Sözkonusu madde gereği oluşturulan ve hiçbir kaynağı olmayan Komisyon'a,  işi bittiğinde gönderenlere veya bağışlayanlara geri verilmesi kaydıyla armağan ve destek kabul etme yetkisi veriliyor.

Sonuç/lar:

1. Eski Yunan'da "makbul" bir iş sayılmayan "ticaret" şimdi dünyada, "mavi kanlı"ların bile açık ya da örtülü gündem maddesi. Kişisel Web sayfalarında sıkça rastlanan kitap tavsiyelerini tıklayın, ya Amazon'da ya Barnes&Noble'dasınız!... Türkiye'de de hem "sanatlı" hem de "entellektüel dozu yüksek" alışveriş siteleri yayına girmeye başladı.

2. Clinton ve ekibi, tarihe, yenilikçi ve gelişmelerin önündeki engelleri kaldırıcı özellikleri ile geçmek istiyorlar [20]. Bu nedenle, "high-tech" endüstrisi ile sıkı işbirliği içindeler. Bu yasanın asıl "yasa koyucu"su da uygulayıcıları da onlar...  Örneğin, "On-line Çocukları Koruma Yasası Komisyonu"nun başkanı, bütün dünyaya Internet üzerinde alan adı satan Network Solutions'un yöneticisi. Muhterem aynı zamanda bir pedagog mudur? bilinmez... Öte yandan, yeniliğe dirençli kesimler, orada da direniyorlar. Örneğin, şu yasanın tartışıldığı celselerin birinde bir senatör kalkıp, "Ben araştırma yaptırdım, eğer böyle gidersek, çok değil 5-10 yıl içinde, e-ticaret yüzünden, devletimiz gelirlerinin 15 milyar dolarını kaybedecek" [21] diyor...

3. "İktidarın kimde olduğu belli değil, ama kimde olmadığı açık" diyen Michel Foucault bugünleri görseydi, "high-tech endüstrisinde galiba" diyebilirdi. Hele Fransa bile, "Lenternet"e direnip direnip, şu son aylarda bütün hızıyla çıkarma yaparken...

4. Bütün bunlar böyle diye, asla karalar bağlamayıp,  coğrafyasında binlerce yıllık kültür mirasını barındıran bir ulus olarak, dünyaya söyleyecek -ve hem de satacak- çok şeyimiz olduğunu görmekte yarar var. Bunun için, Roma hukukunun "bonus pater familias"ı gibi, "müdebbir" aile babalarına ve gidişi sanki onların yönlendirmelerine ihtiyacımız var.  Teknolojiden yararlanmayı seven annelere ve gençlere de tabii!

Sonsöz:

Son günlerde gündemden inmeyen RTÜK yasası tartışmalarına ışık tutabilecek ipuçları içeren bu yazıyı bugün (15 Haziran 2001) gün ışığına çıkarayım istedim...

Not:

Geçen yıl bir gün –o zaman Milliyet Internet editörü olan sevgili Serhat Ayan’ın telefon açıp bir “Ev Ödevi” olarak bana verdiği ve sonra hiçbiryerde yayınlamaya fırsat bulamadığımız bu çalışmayı şayet benden habersiz olarak kullanmak ya da alıntılamak isterseniz, lütfen kaynak gösteriniz.

(Avniye Tansug, http://www.tansug.com/dijitalimzayasasi.htm )... Çalışmamın haberli ve izinli kullanılmasını elbette tercih ederim: İşte e-postam: mailto:tansug@tansug.com.

Ayrıca bu yasanın son derece çetrefil biçimde kaleme alınmış 102. maddesini anlamakta çektiğim zorlukları aşmama yardım eden New York Barosu avukatlarından -Türkiye orijinli- Sayın Robert Zara’ya içten teşekkür ederim. (Zara’nın Web Sitesi:  http://www.zaralawny.com/ ). İlgilenen olursa onunla birlikte yazılan güzel bir 102. madde yorumunu da verebilirim.

Avniye Tansuğ

DİPNOTLAR ve KAYNAKLAR

[16] http://www.house.gov/commerce/ , http://www.thomas.lov/
[17] U.E.T.A.  metnini yazanlardan - Yargıç Sargent Raporu. Her iki taslakta da bu maddenin kaleme alınış biçiminin "absurd" olduğunu, S.761'dekinin "ehven-i şer" olduğunu belirtiyor:  http://www.house.gov/judiciary/sarg0930.htm
[18] Yargıç Pamela Sargent'ın yorumu http://www.house.gov/judiciary/sarg0930.htm
[19] http://techlawjournal.com/congress/s1482coats/Default.htm
[20] http://www.firstgov.gov , http://www.ntvmsnbc.com/news/13577.asp?0m=T12U
[21] Tutanaklar – Senatör DELAHUNT'un konuşması:
http://commdocs.house.gov/committees/judiciary/hju62448.000/hju62448_0.HTM

 

Yazıyla ilgili görüş ve yorumlarınızı avniye.tansug@tansug.com ve yorum@teknoTurk.org adreslerine yollayabilirsiniz.