|
Değişimin Rotası e-Türkiye |
| Hızla gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri giderek artan bir oranda yaşamın tüm boyutlarını; çalışma, üretim, ticaret, iş yapma, eğlence ve yönetim biçimlerini köklü olarak değiştirmektedir. Bu değişim devlet yönetimini, ekonominin yapısını, ülkenin rekabet gücünü, insan gücü profilini ve mesleklerin yapısını değiştirmeye başladı ve e-Devlet kavramı ortaya çıktı. e-Devlet Nedir? Akıllı devlet (smart government) olarak da tanımlanan “elektronik devlet” temel olarak kamunun hizmet verdiği alanlarda bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanılması yoluyla şeffaf, vatandaşa yakın, daha ucuz ve verimli çalışan bir idari yapı olarak tanımlanabilir. Bu anlayış, Devletten – Vatandaşlara (G2C: Government-to-Citizen), Devletten – Özel Sektöre (G2B: Government-to-Business), Devletten – Çalışanlarına (G2E: Government-to-Employee) ve son olarak da Devletten – Devlete (G2G: Government-to-Government) olan ilişkilerde yepyeni açılımlar sağlamaktadır. Neden e-Devlet? Kamu yönetimi toplumun ihtiyaçlarına cevap vermek ve üstlendiği görevleri etkili bir şekilde yerine getirmek esasına yönelik olarak kurulmuştur. Karar alma sürecinin basitleştirilmesi, hizmetteki kalitenin arttırılması ve zamanın daha verimli bir şekilde kullanılması modern toplumsal yaşamın bir gereği olmuştur. Çağdaş bireyler, kendilerine hizmet veren kurumların daha hızlı, daha açık ve daha az maliyetle çalışmalarını istemektedir. Internet teknolojilerinin kamu hizmetlerini sağlamada kullanılmaya başlamasıyla birlikte kamu sektörünün işleyiş verimliliği büyük ölçüde artarken, devlet vatandaşa "bir tık" kadar yakın olabilecektir. İsteyen herkesin dünyanın her yerinden "7 gün 24 saat" bilgiye ulaşımının ve vatandaşların her konuda görüşlerini rahatça iletmelerinin sağlanması “devlet-vatandaş” ilişkilerini farklı bir düzeye taşıyarak "halk için var olan devlet" kavramının güçlenmesini sağlayacaktır. eAvrupa ve eAvrupa+ Girişimi Nedir? 15 AB ülkesinin Hükümet ve Devlet Başkanları, Avrupa’nın gelecek onyılda “dünyadaki en rekabetçi ve dinamik bilgi tabanlı ekonomisi” haline gelmesi hedefini 23-24 Mart, 2000 tarihinde Lizbon’da yapılan Avrupa Konseyi toplantısında koymuşlardır. Bu hedef, Avrupa’nın bir an önce bilgi tabanlı ekonominin, özellikle de Internet’in sağladığı fırsatlardan yararlanması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. 19-20 Haziran 2000 tarihinde Feira’da yapılan toplantılarda eAvrupa Eylem Planı (eEurope Action Plan) kabul edilmiştir. 11-12 Mayıs 2000 tarihlerinde Varşova’da yapılan Avrupa Bakanlar Konferansı’nda, Orta ve Doğu Avrupa Ülkeleri, 15 AB ülkesi tarafından Lizbon’da ortaya konulan stratejik hedefi benimsemiş; 15 AB ülkesinin ortaya koyduğu girişimin bir parçası olma konusunda uzlaşmış ve aday ülkeler olarak kendileri için “eAvrupa-benzeri bir Eylem Planı” hazırlamaya karar vermişlerdir. Başlangıçta “eEurope-like Action Plan” olarak adlandırılan bu girişime sonradan “eEurope+ Action Plan” adı verildi. İçinde Türkiye’nin de bulunduğu grup hazırlamış oldukları eAvrupa+ eylem planında belirtilen ve dört ana maddede gruplandırılan çalışmaları 2003 yılı sonuna kadar tamamlamayı taahhüt etmişlerdir. Vizyon ve Strateji Vizyon sahibi devletler e-devlet çalışmalarına çok önceden başladılar ve bir çoğu koymuş oldukları hedeflere 2005 yılına kadar ulaşmış olacaklar. Türkiye'nin gelişmiş ülkeler arasında yerini alabilmesinin yolu, bu teknolojileri üretmek ve kullanmaktan geçmektedir. Bunun için eğitim sistemimizde, üniversitelerin işleyişinde, devlet yönetiminde bazı temel düzenlemeleri geç olmadan gerçekleştirmek zorundayız. ABD Başkanı Bush, 2003 yılında bilişim teknolojileri icin 53 milyar dolar harcayacağını geçtiğimiz günlerde duyurarak öncelikli olarak uygulanmaya konulması gereken 24 e-devlet projesini açıkladı. Bu projelerin başarılı bir şekilde uygulanabilmesi için direk olarak Başkan’a bağlı bulunan Bilişim Teknolojileri ve e-Devlet kurumunun başına Mark Forman getirildi. Aynı şekilde İngiltere’nin bilişim politikalarina yön vermesi, kamu kuruluşlarının yeniden yapılandırılması için Başbakan Blair’a direk olarak bağlı 350 çalışanı bulunan E-envoy ofisi Eylül 1999 yılında kuruldu ve başına Ocak 2001 yılında Andrew Pinder getirildi. Singapur hükümeti ulusal eylem planını 1981 yılında uygulamaya koyarak e-devlet kavramını başarıyla hayata geçirmiş yaptığı çalışmalarla ABD, İngiltere, Kanada başta olmak üzere birçok e-devlet şampiyonu olan ülkeleri geride bırakmıştır. En gelişmiş ana kapı (portal) olarak bilinen e-Vatandaş, 1997 yılında pilot calışma olarak başlatılmış 150’den fazla servisi vatandaş ve iş dünyasına sunar duruma getirilmiştir. Bürokrasiyi ortadan kaldıran her tür kamu hizmetini Internet üzerinden gerçekleştirmek için gerekli çalışmaları tamamlayan Singapur hükümeti bir çok ilke imza attarak teknoloji devrimini gerçekleştirmiştir. Türkiye açısından değerlendirdiğimizde, şu anda çizilmiş bir e-devlet vizyonunun olmayışı, stratejilerin belirlenmemiş olması e-devletin önündeki en büyük engellerden sadece bir tanesi. Bu değişime ayak uydurmak ve sonuçlarından yararlanmak için kamu, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla saydam ve sürekli çalışan mekanizmaların oluşturulması gerekmektedir. Bu mekanizmalar aracılığıyla ulusal eylem planı hazırlanmalı, tüm ülkenin bilişim ve iletişim alanında gelişebilmesi için gerçekçi kısa, orta ve uzun döneme yayılmış hedefler belirlenmelidir. Türkiye’nin e-devlet yolunda hızla ilerleyebilmesi için öncelikle aşağıda belirtilen noktaların çözüme kavuşturulması gerekmektedir. Liderlik: Ülkenin en tepe yönetimi e-devlete olan inancını sadece sözlerle değil fiilen kararlı ve tutkulu bir şekilde göstermelidir. e-Devlete sahip çıkan, sorumluluğunu üstlenen, işi sadece ülkenin bilişim vizyonu ve stratejilerini geliştirmek olan partiler üstü düzenleyeci, sürekli çalışan bir kurum kurulmalıdır. Koordinasyon: Ülkenin değişik kuruluşları bir araya getirilerek kurumlar arası koordinasyon mutlak suretle sağlanmalı, ortak hedef ve amaçlar net bir şekilde ortaya konarak projelerdeki çok başlılık önlenmelidir. Toplumun her kesiminin (özel sektör, kamu kurumları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları) katılımıyla bir ulusal eylem planı hazırlanmalı ve zaman kaybetmeden uygulamaya geçilmelidir. Eğitim: Sistemin başarıyla işleyebilmesi için, yanlızca kamu birimlerinin teknik ve bilgi olarak hazır olmaları yetmeyecektir. Sistemden yararlanacak olanların da (e-Vatandaş), sistemi anlaması, teknoloji kullanım yeteneklerinin belirli bir düzeye çıkartılması ve teknolojik gelişmelerden haberdar olmaları gerekmektedir. Halkın bilinç düzeyini arttırmak uzun bir süreç gerektireceğinden Internet’in bütün okullara ulaştırılması sağlanmalıdır. E-devlet’in sağladığı kolaylıklar fark edilmeye başlandıkça, eğitim süreci de hızlanacaktır. Teknoloji: Hem bireyin hem de ilgili kamu kuruluşlarının, uygun ve birbiriyle uyumlu araçlar kullanıyor olması gerekmektedir. Bilgi teknolojileri için kullanılacak standartlar belirlenmeli, teknoloji üretimine yönelik AR-GE çalışmaları başlatılmaladır. İhtiyaç-Erişim: Elektronik ortamda sunulacak kamu hizmetleri müşteri tercihlerini dikkate alarak belirlenmeli, farklı erişim seçenekleri sunabilmeli, Internet kullanımını özendirici çalışmalar yapılmalı ve vatandaşların kamu yönetimine güvenlerini arttıracak yönde uygulamalara gidilmelidir. Gizlilik-Güvenlik: Kişisel bilgilerin elektronik ortamda ne şekilde kullanıldığı ve nasıl korunduğu en çok endişe yaratan alanların başında gelmektedir. Bu nedenle kişisel bilgilerin mahremiyeti sağlanmalı ve kişiye ait hangi bilginin hangi yetkilerle kullanılabileceği yasal süreçlerle tanımlanmalıdır. Bireyin kişisel bilgilerinin ne amaçla istendiği açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmelidir. Hukuk: Hukuksal mevzuatlar gelişen bilgi ve iletişim teknolojilerine göre yeniden gözden geçirilerek Avrupa Konseyi, Birleşmis Milletler ve OECD gibi ülkemizinde üyesi olduğu uluslararası kuruluşların başlatmış olduğu çalışmalar incelenerek uygun yasal düzenlemeler gerçekleştirilmelidir. Bütçe: Ulusal kaynaklardan gerekli bütçe ayrılarak bu işe ne kadar gönül verildiği gösterilmeli. Uluslararası kuruluşlardan kaynak alınması için kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları tarafından e-devlet projeleri üretilmeli. Kamu özel sektör işbirliği oluşturularak özel sektörun finansman ve teknoloji desteği yapması sağlanmalıdır. Ülkemizin Bilgi Toplumu'na dönüştürülebilmesi ve bilişim teknolojilerini hem kullanan hem de dünya ölçeğinde üreten bir konuma gelmesi için 10-12 Mayıs 2002 tarihlerinde Ankara’da toplanacak olan "Türkiye Bilişim Şûrası" çalışma grupları çalışmalarına başladı. Bu şuranın yepyeni bir başlangıç olmasını, geleceğimizi şekillendirecek bir yol haritasının bu şura sonunda oluşturulmasını ve ABD, Avusturalya, Canada, İngiltere, İrlanda, İsrail, Singapur gibi bilişim teknolojilerinin üretiminde ve kullanımında dünya şampiyonu olmuş ülkelerin hayata geçirdikleri başarılı projelerin benzerlerini ülkemizde görmeyi arzuluyoruz. Bu yeni başlangıçta benim de katkım bulunsun diyenlerdenseniz, fikir, düşünce, görüş ve eleştirilerinizi çok geç olmadan şura düzenleme kuruluna bildiriniz. (http://www.bilisimsurasi.org.tr)
|