Ne Kadar IP?

Eğer IP temelli yeni mimari ve ürün geliştirmesiyle ilgileniyorsanız bu terimi duymuşşunuzdur: All IP (Tümden IP). Özellikle 4G (4. nesil) iletişim ağlarının temel özelliklerinden biri olarak şiddetle öne sürülen bu terimin tam olarak ne anlama geldiği konusunda ortada fazla kaynak bulmak mümkün değil. "Tümden IP nedir?," "Üzerinde çalıştığımız ürüne ne zaman Tümden IP damgasını vurabiliriz?" ilk akla gelen sorular.

 IP Nereye Gidiyor?

IP protokol ailesi (IPv4, IPsec,TCP, HTTP, SNMP, BGP, vs.) her geçen gün daha da yaygınlaşarak teknoloji dünyasını fethetmeye devam ediyor. Bir yandan varolan dijital ve analog iletişimin altyapısını üstlenirken, öte yandan da yeni iletişim alanları doğuran IP kuşkusuz bilgi çağının önemli yapı taşlarından biri olmuştur. Her çeşit bağ (link) üzerinden uçtan-uca iletişimi sağlayan bir teknolojinin bu çağdaki önemi o kadar da şaşırtıcı olmasa gerek.

IP'nin teknoloji endüstrisindeki yerine baktığımızda bu protokolün kullanımının iki ayrı boyutta genişlediğini görürüz. Enine genişleme IP'nin üzerinde kullanıldığı platformların, boyuna genişleme ise IP'nin üstlendiği fonksiyonel görevlerin artışını simgeler.

En başlarda sadece UNIX bilgisayarlar arasında kullanılan bu protokol artık cep telefonları arasında dahi kullanılmakta. Bunu çok yakında evdeki TV ve müzik setleriyle kullandığınız otomobilin birbirlerine ve Internet'e IP ile bağlanmaları takip edecek. IP protokol yığınına sahip elektronik cihazların hızla arttığı bir gerçek. Bu boyuttaki gelişmeye IPleştirme (IPfication) adını vermek de mümkün. Mesela devre anahtarlamalı ve SS7 temelli telefon ağlarının paket anahtarlamalı VoIP/SIP ağlarına dönüştürülmesi buna bir örnek. IP'nin bu gelişmelerdeki değeri farklı cihazları (TV, cep telefonu, otomobil, buzdolabı, vs.) değişik erişim teknolojilerini kullanarak (Wi-Fi, Bluetooth, DSL, vs.) birbirlerine standart bir şekilde bağlayabilmesi ve hali hazırda geliştirilmiş birçok uygulama ve servisi (güvenlik, e-posta, kaynak paylaşımı, vs.) anında kullanıma açabilmesidir. Birçok bileşeni yeniden keşfetmektense endüstride ispatlanmış çözümleri kullanabilmenin ve varolan evrensel bir ağa bağlanabilmenin değeri tartışılmaz.

Öte yandan, boyuna genişleme diğeri kadar gözle görülür olmasa da belki de uzun vadede en büyük etkiyi yapacak olandır. IP protokol ailesi IETF organizasyonunun gözetimi altında sürekli bir evrim içindedir. Yeni eklenen fonksiyonel özellikleri sayesinde IP'nin çözebileceği problemler artık sadece verileri bir yerden diğerine aktarmakla kalmamakta, güvenlik, hareketlilik (mobility) ve servis kalitesi alanlarında sürekli gelişme kaydedilmektedir. Mesela IETF NSIS Çalışma Grubu altında geliştirilen yeni bir IP protokolü, bağ teknolojisinden bağımsız olarak ağlarda servis kalitesinin sağlanmasını amaçlamakta. Beklenen o ki, eğer bu protokol endüstride başarılı olursa servis kalitesi için ATM'ye esir olmuş 2G ve 3G operatörlerine alternatif alt yapıların kapısı aralanacak. ATM'nin servis kalitesi sinyalleri yerine NSIS kullanıldığı zaman, fiyat/performans analizine dayanarak operator Frame Relay ya da Ethernet gibi alternatif teknolojileri de kullanabilecek.

Bir başka örnek ise, genellikle ağın 2. katmanında gerçekleştirilen ağa erişim kimlik belirleme işleminin (network access authentication) IP katmanında gerçekleştirilmesini sağlayan PANA protokolü. Bu protokolü kullanan mimariler, ağ erişim teknolojileri ile güvenlik çözümlerinin arasındaki zoraki bağımlılığı kırmış olacaklar. Hem Wi-Fi, hem cdma2000, hem de DSL servisi veren bir operator her biri için ayrı ayrı IEEE 802.1X, PPP, ve Captive Portal mekanizmalarını kullanmaktansa, her üç platformda da PANA kullanabilir.

 Daha Çok IP, Daha Az IP, IPsiz

Tümden IP kavramını, IP'nin kullanım alanının enine ve boyuna genişleme süreci olarak tanımlayabiliriz. Bir şirketin pazarlama bölümü son 3 yıldan beri ürünlerinin Tümden IP olduğunu (hatta seneye de 4G ürünlerinin piyasaya gireceğini!) iddia edebilir. Ama teknik açıdan bakıldığında, bu terimi bir ürünün kazandığı bir sıfattan ziyade bir teknolojik akımın adı olarak kullanmak daha doğru olacaktır.

Bir ürünü ya da mimariyi nitelendirmek istiyorsak, mutlak ve biraz da ütopik Tümden IP yerine göreceli olarak kullanabileceğiniz Daha Çok IP (More IP), Daha Az IP (Less IP), ve mutlak kullanımda IPsiz (No IP) terimlerini tavsiye ederim.

Bunlar arasında IPsiz en kolay anlaşılabilecek olanıdır. Eğer bir cihazda IP yığını bulunmuyorsa bu kesinlikle bir IPsiz mimaridir (ya da üründür). Günümüzdeki 2G telefonların, TV ve müzik setlerinin, otomobillerin çoğu buna örnek teşkil eder. Zaman içerisinde bu cihazlara en basitinden bir IP yığınının eklenmesi, daha sonra artan bir şekilde IP protokollerinin kullanılması Tümden IP akımının etkisi olacaktır.

Bu arada "Zaman içinde her cihaz IP kazanacak," ya da "IPsiz yaklaşım kaybolmaya mahkum" gibi yanlış sonuçlara varılmaması gerek. Bir cihaza IP yığını eklemenin ve işletmenin getirdiği ek yük göz önüne alınmalı: Gerekli hafıza ve işlemci gücü, ek konfigürasyon külfeti ve işletim sırasındaki performans kaybı. Cep telefonuna Bluetooth ile bağlanan kablosuz kulaklık belki de hiçbir zaman IPsiz olmaktan kurtulamayacak.

Daha Az IP ya da Daha Çok IP diyebilmek için en az iki mimari ya da üründen karşılaştırmalı olarak söz etmemiz gerekir. Mesela, hareketlilik açısından baktığımızda 3GGP2 mimarisinin 3GPP'ye nazaran Daha Çok IP olduğunu görüyoruz. 3GPP2'nun IETF standardı Mobile IPv4 protokolünü kullanmasına karşılık 3GPP'nin GPRS ve W-CDMA bağlarına özel geliştirdiği GTP protokolünü kullanması bunun başlıca sebebidir. 3GPP2 hareketlilik çözümünü yeni ekliyor olduğu IEEE 802.11 ağlarda olduğu gibi kullanabilmesine rağmen, 3GPP GTP çözümünü bu yeni erişim ağlarına doğrudan uygulayamamakta. Daha Çok IP demek erişim teknolojilerinden (alt katmanlar) daha çok bağımsızlık demektir. Bu da gelecekte karşınıza çıkacak yeni kablosuz bağlara karşı mimarinizi hala geçerli kılacak bir sigorta anlamına gelir.

Ürününüzü Tümden IP diye pazarlamadan ya da başkasının ürününe Tümden IP diye fazlasıyla itibar etmeden önce bu terimden ne kastedildiğini anlamakta yarar var. Geliştirdiğiniz üründe her yere IP koymayı ulaşılması gereken en ideal nokta olarak görmektense, IP ailesinin bugün neyi ne kadar yapabildiğini anlamakta yarar var. Eğer bunu doğru yaparsanız kendinizi ister istemez Tümden IP akımının içinde bulacaksınız.

Alper E. Yeğin

Bu yazıyla ilgili görüş ve yorumlarınızı yorum@teknoTurk.org ve alper@teknoTurk.org adreslerine yollayabilirsiniz.